3000 jaar denkers over onderwijs

Brownstones to Red Dirt. Hoe brieven de wereld veranderen

Interview met Henk Sissing

Brownstones to Red Dirt is een film uit 2010 over kinderen uit Brooklyn, New York die door een briefproject met kinderen uit Freetown, Sierra Leone een andere blik op de wereld krijgen. Het project heeft als doel om jonge vluchtelingen en oorlogswezen te koppelen aan andere kinderen van over de hele wereld. De kinderen worden penvrienden en schrijven langere tijd naar elkaar over hun eigen leven. De film is op verschillende filmfestivals onderscheiden in 2010, 2011 en 2012.

Waar gaat deze film over?

‘Het gaat over een klas met 10-jarige leerlingen in een probleemwijk van Brooklyn. De leerlingen worden uitgenodigd om penvriend te worden van een kind in een ander land. Deze leerlingen gaan brieven en tekeningen uitwisselen met wezen in Sierra Leone. Het zijn kinderen van 10 tot 15 jaar, die in dat land te maken hebben met de problemen van een net beëindigde burgeroorlog. De brieven en tekeningen van deze wezen openen de ogen van de leerlingen in Brooklyn voor de problemen van anderen. In een van de brieven uit Sierra Leone schrijft een kind dat hij graag anderen helpt die het nog minder hebben dan hijzelf. Dat komt aan. De Amerikaanse leerlingen komen in actie en organiseren een markt om 1000 dollar geld in te zamelen voor hun penvrienden. De uitspraken van de leerlingen aan beide kanten van de oceaan zijn indrukwekkend. Deze kinderen weten zo goed wat belangrijk is in het leven.‘

Wat spreekt je aan in deze documentaire?

‘Wat mij aanspreekt is de vertraging die erin zit door het versturen van handgeschreven brieven en tekeningen. Er zijn geen razendsnelle internetverbindingen. Voor schrijven en denken heb je rust nodig. Daardoor is het effect op deze kinderen veel groter. Er is vreugde als de brieven binnenkomen in de groep. Kinderen in deze film denken na over de brieven, verdiepen zich in elkaars wereld en spreken er met elkaar over op school en thuis. Ook toont deze film dat de wereld een dorp is. We zullen het met elkaar moeten doen op deze kleine aarde. De aarde hebben we slechts te leen van onze kinderen en onze leerlingen.  Wij zijn slechts een generatie in een lange reeks.

Wat ik ontroerend vind ik (ja, tranen) is de compassie van deze kinderen. Kinderen die in zeer moeilijke omstandigheden opgroeien en dan oog hebben voor de ander. Ik ben zeer onder de indruk van hun wijsheid en hun vergevingsgezindheid. Stel dat we de actie in deze film wereldwijd zouden uitrollen met onze collega’s. Dat heeft volgens mij meer impact dan menig VN-resolutie ook. Het gaat om het organiseren van ontmoetingen van mens tot mens en van hart tot hart. Hieruit groeien levenslange vriendschappen. Dat is een fundamentele bijdrage aan een eerlijker verdeling van duurzame welvaart. Je deelt welvaart dan niet met een onbekende ander, maar met vrienden en vriendinnen. Ze zijn heel dichtbij. Kinderen snappen dat beter dan vele volwassenen.

Ik raad alle collega’s aan om deze documentaire te bekijken met hun leerlingen en deze te laten rouleren onder hun ouders/verzorgers. Laat voor hun ouders/verzorgers een kopie rouleren. Ik zou als ik geld had deze film willen laten ondertitelen in het Nederlands. Deze film maakt actie door je eigen leerlingen heel goed mogelijk. Ga naar de site www.respectrefugees.org en laat je leerlingen schrijven en tekenen. En vergis je alsjeblieft niet in je invloed die je als leraar hebt op verandering, want zoals Henry Brooks Adam (1838-1918) zeer terecht zei: ‘Een leraar raakt aan de eeuwigheid; hij kan nooit zeggen waar zijn invloed ophoudt.’ En voor het bewijs van die uitspraak, raad ik de onderwijsfilm ’A touch of greatness’ aan.‘

Hoe is je interesse voor onderwijsfilms en –documentaires ontstaan?

‘Ik zal je eerlijk bekennen dat het een vreselijk uit de hand gelopen hobby is. Jaren geleden was ik onder de indruk van ‘Etre et Avoir’ en ben gaan zoeken meer van deze films. Al etend is de honger gekomen naar meer en nu heb ik zo’n 350 onderwijsfilms en –documentaires, een internationaal netwerk en ik organiseer zelfs onderwijsfilmfestivals. Reacties zijn steevast positief. Zoals een van de collega’s het mooi zei: ‘Kijken zegt zoveel meer! Beelden uit films blijven je veel langer bij dan alle goedbedoelde verhalen.’  Verwonderen, ontroeren, inspireren en leren van elkaar en daarna actie, daar gaat het mij om. In Den Haag is in de wijk Mariahoeve n.a.v. de film El Sistema een samenwerking ontstaan tussen het Diamant College, achttien basisscholen en het Haags residentieorkest. Echt top!’

Onderwijsfilmfestival opzetten

In Nederland worden verschillende onderwijsfilmsfestivals georganiseerd, meestal voor een select publiek, bijvoorbeeld alleen leraren van de school of onderwijsprofessionals uit de regio. Directeur van De Meander Jan Hogendoorn organiseert in 2015 voor de vierde keer het GOFF, het Gouds onderwijsfilmfestival. Jan Hogendoorn: ‘Wij organiseren dit festival om de collega’s in het basisonderwijs en anderen te bedanken voor de goede werkcontacten. Het festival bereiden we zeer nauwkeurig voor in een kleine groep. Elke editie hebben we een aantal sponsoren. We hebben steevast een geweldige hoofdfilm, prima keuzefilms en een maaltijd met onderwijsmuziek. Onze leerlingen worden ingezet voor inschrijven, uitreiken festivalmappen, garderobe en het uitserveren van maaltijden. De sfeer en de onderlinge contacten zijn heel goed. Het wordt door de deelnemers zeer gewaardeerd.’

Over de geïnterviewde

Henk Sissing is onderwijsliefhebber en werkzaam als consultant in en voor het vmbo. Email: [email protected]

Brownstons to Red Dirt is te koop op www.copperpot.myshopify.com voor slechts 24,99 USD.